Η εντολή του Θεού «Τίμα τον πατέρα σου και την μητέρα σου, ίνα ευ σοι γένηται και ίνα μακροχρόνιος γένη επί της γης» (Εξ. 20,12· Εφ. 6,2-3) δεν αφορά μόνο τη φυσική οικογένεια, αλλά αποκαλύπτει μία βαθύτερη πνευματική αρχή όπου ο άνθρωπος σώζεται μέσα από τη σχέση, την υπακοή και την ευγνωμοσύνη προς εκείνους που του δόθηκαν από τον Θεό για να τον καθοδηγούν.

Όπως ο πατέρας και η μητέρα γεννούν το παιδί κατά σάρκα, έτσι και η Εκκλησία γεννά τον άνθρωπο «δι’ ύδατος και Πνεύματος» (Ιω. 3,5) και γίνεται η πνευματική του μητέρα, ενώ οι ποιμένες της αποτελούν τους πνευματικούς πατέρες του λαού του Θεού.

Γι’ αυτό ο άγιος Κυπριανός Καρχηδόνος διακηρύσσει: «Δεν μπορεί να έχει τον Θεό ως Πατέρα όποιος δεν έχει την Εκκλησία ως Μητέρα». Η Εκκλησία δεν είναι ένας ανθρώπινος οργανισμός, αλλά το ίδιο το Σώμα του Χριστού: «Υμείς δε εστε σώμα Χριστού και μέλη εκ μέρους» (Α΄ Κορ. 12,27). Η απομάκρυνση από αυτήν δεν αποτελεί απλή διοικητική διαφωνία, αλλά τραυματισμό της ενότητας του Σώματος του Χριστού.

Ο ίδιος ο Κύριος έθεσε ως θεμέλιο της σωτηρίας την υπακοή. «Εγένετο υπήκοος μέχρι θανάτου, θανάτου δε σταυρού» (Φιλ. 2,8). Αν ο αναμάρτητος Χριστός υπάκουσε στον Πατέρα, πόσο περισσότερο εμείς οι αμαρτωλοί έχουμε ανάγκη της υπακοής. Η υπακοή δεν είναι δουλεία αλλά ελευθερία από το ίδιο μας το θέλημα, το οποίο συχνά τρέφεται από τον εγωισμό και οδηγεί στην πλάνη.

Η Αγία Γραφή προτρέπει σαφώς: «Πείθεσθε τοις ηγουμένοις υμών και υπείκετε· αυτοί γαρ αγρυπνούσιν υπέρ των ψυχών υμών ως λόγον αποδώσοντες» (Εβρ. 13,17). Δεν λέγει να υπακούμε μόνο όταν συμφωνούμε ή όταν θεωρούμε αλάνθαστους τους ποιμένες μας, αλλά διότι αυτοί έχουν ευθύνη ενώπιον του Θεού για τις ψυχές των πιστών. Η υπακοή αποτελεί πράξη εμπιστοσύνης προς τον ίδιο τον Θεό, ο οποίος κυβερνά την Εκκλησία Του.

Ο άγιος Ιγνάτιος ο Θεοφόρος γράφει: «Όπου ο επίσκοπος, εκεί και η Εκκλησία». Και αλλού: «Μηδείς χωρίς του επισκόπου τι πρασσέτω των ανηκόντων εις την Εκκλησίαν». Η ενότητα με τον κανονικό επίσκοπο είναι σημείο ενότητας με την ίδια την Εκκλησία.

Ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος διδάσκει: «Ουδέν ούτως ισχυρόν ως η ενότητα της Εκκλησίας· ουδέ αυτήν ο μαρτυρικός θάνατος δύναται να αναπληρώσει όταν κάποιος σχίζει την Εκκλησία». Γι’ αυτό και ο ίδιος τονίζει ότι το σχίσμα είναι αμάρτημα βαρύτατο, διότι διασπά εκείνο που ο Χριστός ένωσε με το αίμα Του.

Ο άγιος Κυπριανός είναι ακόμη αυστηρότερος: «Το σχίσμα είναι κακό τόσο μεγάλο, ώστε ούτε το αίμα του μαρτυρίου δεν το ξεπλένει». Αυτό δεν σημαίνει ότι η Εκκλησία στερείται αγάπης προς όσους πλανώνται, αλλά ότι η διάσπαση της ενότητας προσβάλλει το ίδιο το μυστήριο της Εκκλησίας.

Συχνά ο άνθρωπος θεωρεί ότι έχει δίκαιο και γι’ αυτό αρνείται να υπακούσει. Όμως η πνευματική ζωή δεν οικοδομείται πάνω στη δικαίωση του εαυτού μας αλλά πάνω στην ταπείνωση. Ο Αββάς Δωρόθεος λέγει: «Δεν γνωρίζω άλλη πτώση του μοναχού παρά μόνο όταν εμπιστεύεται τον εαυτό του». Και ο άγιος Ιωάννης της Κλίμακος γράφει: «Υπακοή εστίν ταφή του ιδίου θελήματος και ανάστασις της ταπεινώσεως».

Η υπακοή καλλιεργεί την ταπείνωση, διότι ο άνθρωπος παύει να θεωρεί τον εαυτό του κριτή των πάντων. Καλλιεργεί την αγάπη, διότι προτιμά την ενότητα από τη φιλαυτία. Καλλιεργεί την πίστη, διότι εμπιστεύεται ότι ο Θεός ενεργεί μέσα στην Εκκλησία Του ακόμη και όταν δεν κατανοεί πλήρως τα γεγονότα.

Ο απόστολος Παύλος παραγγέλλει: «Παρακαλώ δε υμάς, αδελφοί, σκοπείν τους τας διχοστασίας και τα σκάνδαλα παρά την διδαχήν ην υμείς εμάθετε ποιούντας, και εκκλίνετε απ’ αυτών» (Ρωμ. 16,17). Επίσης προτρέπει: «Σπουδάζοντες τηρείν την ενότητα του Πνεύματος εν τω συνδέσμω της ειρήνης· εν σώμα και εν Πνεύμα» (Εφ. 4,3-4).

Η σωτηρία δεν είναι ατομική υπόθεση αλλά εκκλησιαστικό γεγονός. Ο Χριστός δεν ίδρυσε πολλές εκκλησίες αλλά μία Εκκλησία. Προσευχήθηκε «ίνα πάντες εν ώσι» (Ιω. 17,21). Γι’ αυτό οι πιστοί καλούνται να μένουν σταθεροί μέσα στην κανονική Εκκλησία, να υπομένουν με ταπείνωση τις δοκιμασίες, να αποφεύγουν τις διαιρέσεις και να εμπιστεύονται την πρόνοια του Θεού.

Όταν ο πιστός τιμά την Εκκλησία ως μητέρα του και υπακούει στους κανονικούς ποιμένες της, δεν χάνει την ελευθερία του αλλά βρίσκει την αληθινή ελευθερία των τέκνων του Θεού. Τότε εκπληρώνεται και η βαθύτερη σημασία της εντολής: «Τίμα τον πατέρα σου και την μητέρα σου». Διότι όποιος τιμά και αγαπά την Εκκλησία, τιμά τον ίδιο τον Χριστό που είναι η Κεφαλή της και βαδίζει ασφαλώς στην οδό της σωτηρίας, της ταπεινώσεως, της αγάπης και της αιωνίου ζωής.

Μητροπολίτης Ταμασου και Ορεινής Ησαΐας